ม.อ. ปัตตานี ผนึกภาคีเครือข่าย พัฒนานักจัดการข้อมูลเชิงพื้นที่ 61 ตำบล เตรียมพร้อมรับมือภัยพิบัติ

มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี จัดกิจกรรม “พัฒนาศักยภาพนักจัดการข้อมูลพื้นที่เพื่อเตรียมความพร้อมรับมือภัยพิบัติ” ภายใต้โครงการ “การพัฒนาและยกระดับการจัดการเชิงยุทธศาสตร์เพื่อขจัดความยากจนและสร้างโอกาสทางสังคม: กรณีศึกษาพื้นที่จังหวัดปัตตานี ระยะที่ 4 ปีที่ 4” โดยมี ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อรุณีวรรณ บัวเนี่ยว รองอธิการบดีฝ่ายวิจัยและพันธกิจสังคม วิทยาเขตปัตตานี กล่าวรายงานวัตถุประสงค์การจัดโครงการ และนางสาวเยาวภา อินชะนะ หัวหน้าสำนักงานป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยจังหวัดปัตตานี กล่าวต้อนรับ จัดขึ้น ณ โรงแรม ซี.เอส. ปัตตานี จังหวัดปัตตานี เมื่อวันที่ 2 พฤศจิกายน 2569

จากนั้น ดร.ชนธัญ แสงพุ่ม รองเลขาธิการ และรักษาราชการแทนเลขาธิการศูนย์อำนวยการบริหารจังหวัดชายแดนภาคใต้ (ศอ.บต.) เป็นประธานกล่าวเปิดโครงการ พร้อมเน้นย้ำถึงความสำคัญของการบูรณาการองค์ความรู้ทางวิชาการ งานวิจัย และเทคโนโลยี เข้ากับการทำงานในระดับพื้นที่ เพื่อเสริมสร้างศักยภาพบุคลากรและเครือข่ายให้มีความพร้อมในการรับมือกับสถานการณ์ภัยพิบัติ ตลอดจนสนับสนุนการแก้ไขปัญหาความยากจนและยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนในจังหวัดชายแดนภาคใต้ ทั้งนี้ ได้เน้นย้ำถึงการเชื่อมโยงและแลกเปลี่ยนข้อมูลระหว่างหน่วยงาน เพื่อให้การช่วยเหลือประชาชนเป็นไปอย่างรวดเร็วและมีประสิทธิภาพ โดยนายกรัฐมนตรีได้มอบหมายให้ทุกส่วนราชการให้ความช่วยเหลือประชาชนอย่างเต็มกำลังความสามารถ ขณะที่ ศอ.บต. ทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางในการประสานความร่วมมือระหว่างหน่วยงานภาครัฐ ภาควิชาการ และภาคส่วนต่าง ๆ เพื่อให้การดำเนินงานเป็นไปในทิศทางเดียวกัน ครอบคลุมความต้องการของประชาชน และเกิดประโยชน์สูงสุดต่อพื้นที่

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.อรุณีวรรณ บัวเนี่ยว รองอธิการบดีฝ่ายวิจัยและพันธกิจสังคม วิทยาเขตปัตตานี กล่าวว่า มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี ดำเนินโครงการวิจัยเพื่อขจัดความยากจนและสร้างโอกาสทางสังคมอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ปี 2563 โดยภายหลังสถานการณ์น้ำท่วมครั้งรุนแรงในปี 2566 ซึ่งส่งผลกระทบต่อครัวเรือนยากจนและกลุ่มเปราะบาง มหาวิทยาลัยจึงบูรณาการองค์ความรู้และความเชี่ยวชาญของนักวิจัยและหน่วยงานภายใน เพื่อพัฒนางานด้านการจัดการความเสี่ยงจากภัยพิบัติควบคู่กับการแก้ไขปัญหาความยากจน

ทั้งนี้ มหาวิทยาลัยมีบทบาทสำคัญในการเป็นตัวกลางประสานความร่วมมือระหว่างหน่วยงานและเครือข่ายในพื้นที่ รวมถึงสนับสนุนการพัฒนาแพลตฟอร์มกลางด้านการจัดการภัยพิบัติร่วมกับทีมวิจัยของ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.สมพร ช่วยอารีย์ เพื่อรวบรวมและเชื่อมโยงข้อมูลชุมชน ข้อมูลด้านการพยากรณ์ และข้อมูลที่จำเป็นต่อการวิเคราะห์สถานการณ์ สำหรับใช้ประกอบการตัดสินใจและวางแผนรับมือภัยพิบัติอย่างเป็นระบบ ควบคู่กับการถ่ายทอดความรู้ให้แก่บัณฑิตอาสาและอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ในการนำเข้าข้อมูลและระบุพิกัดจุดสำคัญในชุมชน เพื่อให้ได้ข้อมูลที่ถูกต้องและสอดคล้องกับสภาพพื้นที่จริง

ซึ่งที่ผ่านมามหาวิทยาลัยได้ร่วมจัดทำแผนชุมชนแล้วมากกว่า 20 ชุมชน โดยมีบัณฑิตอาสาเป็นกำลังสำคัญในการลงพื้นที่ รวบรวมข้อมูล และสะท้อนความต้องการของประชาชน ซึ่งข้อมูลดังกล่าวจะนำไปใช้ในการเตรียมความพร้อมของชุมชน การจัดทำแผนรับมือภัยพิบัติ การวางแผนฟื้นฟู และการพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชน

สำหรับกิจกรรมครั้งนี้ ม.อ. ปัตตานี ร่วมกับ ศอ.บต. จัดขึ้นเพื่อพัฒนาศักยภาพบุคลากรและเครือข่ายที่เกี่ยวข้องกว่า 120 คน ประกอบด้วย บัณฑิตอาสา อสม. นักจัดการข้อมูลเชิงพื้นที่ (ADM) ผู้แทนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และหน่วยงานภาคีเครือข่าย ให้มีความรู้และทักษะในการใช้ข้อมูลและเทคโนโลยีเพื่อเฝ้าระวัง วิเคราะห์สถานการณ์ และจัดทำแผนที่ความเสี่ยงภัยพิบัติ ตลอดจนร่วมกันวางแผนลดความเสียหายและฟื้นฟูการดำรงชีพของประชาชนภายหลังเกิดภัยพิบัติ โดยเริ่มดำเนินการในจังหวัดปัตตานี และเตรียมขยายผลสู่พื้นที่อื่นต่อไป

จังหวัดปัตตานี เป็นพื้นที่ที่ประสบปัญหาอุทกภัยอย่างต่อเนื่อง โดยปี 2567 ได้รับผลกระทบครอบคลุมทั้ง 12 อำเภอ มีประชาชนได้รับผลกระทบในระยะแรก 28,969 คน ขณะที่ปี 2568 มีผู้ได้รับผลกระทบ 192,503 ครัวเรือน รวม 662,690 คน และมีผู้เสียชีวิต 7 ราย สถานการณ์ดังกล่าวแสดงให้เห็นถึงความจำเป็นในการพัฒนาระบบเฝ้าระวังและบริหารจัดการภัยพิบัติ โดยเฉพาะการดูแลครัวเรือนยากจนและกลุ่มเปราะบาง

กิจกรรมครั้งนี้จึงมุ่งพัฒนาทักษะการจัดการข้อมูลและการใช้เทคโนโลยีเพื่อรับมือภัยพิบัติ โดยมี ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.สมพร ช่วยอารีย์ เป็นวิทยากรบรรยายเรื่องการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและความเสี่ยงจากภัยพิบัติ พร้อมจัดอบรมเชิงปฏิบัติการใช้ฐานข้อมูลน้ำจังหวัดปัตตานี ระบบ DSS Dashboard และโปรแกรม Google Earth เพื่อวิเคราะห์สถานการณ์น้ำ ระบุพิกัดพื้นที่เสี่ยง และจัดทำแผนที่ความเสี่ยงรายอำเภอ ข้อมูลดังกล่าวจะช่วยให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องสามารถวางแผนเฝ้าระวังและให้ความช่วยเหลือประชาชนได้อย่างเหมาะสมและตรงจุด

นอกจากนี้ ยังมีกิจกรรมฝึกเตรียมความพร้อมและการเอาตัวรอดจากภัยพิบัติ “30 กิโลเป้พารอด” การจำลองสถานการณ์ทดสอบแผนและการสื่อสาร (A B C) รวมถึงการแลกเปลี่ยนแนวทางจัดการความเสี่ยงและฟื้นฟูอาชีพจากโมเดลปฏิบัติการด้านเกษตรปลอดภัย ประมง Zero Waste และนวัตกรรมอาหารสัตว์ เพื่อให้การรับมือภัยพิบัติครอบคลุมทั้งการป้องกัน การช่วยเหลือ และการฟื้นฟูการดำรงชีพของประชาชน

กิจกรรมยังเปิดโอกาสให้บุคลากรและนักศึกษา ม.อ. ปัตตานี ได้เรียนรู้และฝึกปฏิบัติร่วมกับบัณฑิตอาสา อสม. นักจัดการข้อมูลเชิงพื้นที่ และหน่วยงานภาคีเครือข่าย โดยมุ่งสร้างเครือข่ายนักจัดการข้อมูลในพื้นที่เป้าหมาย 61 ตำบล ให้สามารถเชื่อมโยงข้อมูลชุมชน ข้อมูลครัวเรือน สุขภาพ และกลุ่มเปราะบาง เพื่อสนับสนุนการวางแผนป้องกัน เฝ้าระวัง แจ้งเตือน และช่วยเหลือประชาชนได้อย่างรวดเร็ว

มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี มุ่งหวังให้การดำเนินงานครั้งนี้ จะได้นำองค์ความรู้ งานวิจัย และเทคโนโลยีไปใช้ประโยชน์ในการจัดการภัยพิบัติระดับพื้นที่อย่างเป็นรูปธรรม เกิดเครือข่ายและระบบข้อมูลที่สามารถนำไปใช้ได้จริง ลดความเสียหายจากภัยพิบัติ และป้องกันไม่ให้ครัวเรือนที่ได้รับผลกระทบกลับเข้าสู่วงจรความยากจน อันจะนำไปสู่การยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนจังหวัดปัตตานีอย่างยั่งยืน